Checking in: online lesgeven, hoe is dat voor een docent?

Na ons artikel over het online lesgeven van vandaag en morgen, en een voorbeeld van hoe leerlingen van het Spinoza20First dit ervaren, raakten we nieuwsgierig naar de ervaringen van docenten met het online lesgeven.

Remko den Besten (Solution Architect van het Education Team bij Broad Horizon) werkte al een aantal jaar samen met het St. Nicolaaslyceum op de Zuidas. Deze school is een zogenaamde voorlopersschool, die al met Teams werkte voordat een groot deel van Nederland daar überhaupt mee bezig was. De school experimenteerde met de ontwikkeling van onderwijs en ICT. Remko: “deze ontwikkeling is de afgelopen maand natuurlijk enorm in de versnelling geraakt. De eerste reactie van veel scholen lijkt dat nu eindelijk iedereen begrijpt waarom Teams zo handig is. De meeste scholen zijn nu nog bezig met het echte communicatiegedeelte, het beeldbellen zeg maar, en een stukje organiseren. Uiteindelijk gaat het natuurlijk om veel meer. De didactiek wordt anders doordat het klaslokaal is verdwenen. Daarom is het cruciaal om niet zomaar het klassieke onderwijs een-op-een online neer te zetten, maar te spelen met andere werkvormen die juist met online leren goed matchen.”

To toets or not to toets…

“Een goed voorbeeld is hoe we bijvoorbeeld omgaan met toetsen. Ik zie dat veel scholen koortsachtig op zoek zijn naar oplossingen voor online toetsen. Sommige scholen gaan zelfs zo ver dat leerlingen met een camera op zich gericht aan de keukentafel moeten gaan zitten en vervolgens moeten laten zien dat die keukentafel helemaal leeg is. Of ze zoeken naar opties voor tijdsrestricties bij digitale toetsen. Andere scholen hebben besloten om formele toetsen over te slaan en alleen tussendoor informeel te toetsen. Het gebruik van serieuze online toetsomgevingen staat binnen het voortgezet onderwijs en mbo nog in de kinderschoenen.”

“Scholen zien het als voordeel dat ze veel meer flexibiliteit krijgen op het gebied van organiseren en communiceren, dus we kunnen nu echte stappen gaan maken richting blended learning (de mix van leren met en zonder technologie, didactische strategieën en e-learning).”

Docenten over de praktijk

Samen met Remko spreken we met Karin en Latifa, docenten van het St. Nicolaaslyceum. Zij vertellen over het project dat ze twee jaar geleden met Remko zijn gestart. Het project was opgezet met een kleine groep docenten, een afdelingsleider en conrector, die allemaal enthousiast werden van het idee van vernieuwing van het onderwijs. De school was zich ervan bewust dat het traditioneel onderwijs enorm op de buitenwereld achterliep en wilde meer aansluiting bewerkstelligen. Het project begon met twee klassen waarvan de leerlingen, naast boeken, ook laptops mee naar school namen. Sommige lessen volgden zij op hun computer, waarvoor zij dan ook online huiswerk inleverden.

“Eigenlijk is het allemaal Remko’s schuld”, lachen Latifa en Karin. Het project verliep niet altijd even makkelijk, er was weerstand vanuit andere docenten: “er was niet genoeg ontwikkeltijd. De omschakeling naar digitaal onderwijs kostte heel veel tijd. Daarnaast moesten de docenten wennen aan het visuele aspect van leerlingen met laptops: je kijkt naar typende kinderen en hebt geen idee wat ze op hun laptop doen. Dat was een grote valkuil. Online lesgeven draait om vertrouwen; om de verantwoordelijkheid van vrijheden. Door dat te erkennen en te zien dat leerlingen die verantwoordelijkheid aankunnen, kwam er rust bij de docenten. In de afgelopen vier weken hebben we meer online gedaan dan de laatste twee jaar bij elkaar. Veel docenten zien dat we nu binnen een week het hele onderwijs hebben gedigitaliseerd. Daardoor hebben de meesten nu toch ook iets van, het is de toekomst.”

Hoe leren op afstand de manier van lesgeven verandert

“Wij merken dat we bij te veel drukte teruggrijpen naar meer traditioneel lesgeven. Wel word je creatiever van online lesgeven. Differentiëren is het moeilijkste onderdeel van lesgeven. Maar nu kan je met een laptop een groepje leerlingen een bepaald onderdeel van het vak laten oefenen, terwijl een ander groepje zich richt op een ander onderdeel.” Karin liet haar leerlingen deze week Instagramposts in het Engels schrijven. Volgens Remko is dat de kern van digitalisering: “dat stukje onderwijsontwikkeling gaat over blended learning, creatieve manieren van leren vinden. Dat draait om de 21e eeuwse vaardigheden. Daarbij kan ICT een toegevoegde waarde hebben, maar het is alleen het middel.”

En ook het St. Nicolaaslyceum loopt tegen het toetsen aan. Latifa: “voor mijn tweede klas heb ik een grammaticatoets in Forms gemaakt. Ik heb me helemaal een slag in de rondte gewerkt om leerlingen zo min mogelijk te kunnen laten spieken, bijvoorbeeld door een tijdslimiet, strik- en doordenkvragen te maken. Tot mijn grote frustratie hadden zes leerlingen in één klas 100% goed. Daar zitten gewoon ouders naast die de toets samen met hun kinderen maken. Dit horen we van veel collega’s.”

Als Karin en Latifa het hebben over wat ze missen aan het klaslokaal, is de emotie bijna door het scherm heen te voelen. Karin: “dat ik niet mijn kinderen in de ogen kan kijken en kan kijken hoe ze erbij zitten. Normaal voel ik als ze binnenkomen aan hoe het met ze gaat. Nu kom ik er te laat achter dat sommigen wegglijden.”